السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

97

تفسير الميزان ( فارسي )

« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّه وَلِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ » « 1 » كه در اين آيه جهاد و قتالى را كه مؤمنين را بدان مىخواند زنده كننده مؤمنين خوانده است ، و معنايش اين است كه قتال در راه خدا چه به عنوان دفاع از مسلمين و از بيضه اسلام باشد ، و چه قتال ابتدايى باشد در حقيقت دفاع از حق انسانيت است ، و آن حق عبارت است از حقى كه در حيات خود دارد ، پس شرك به خداى سبحان هلاك انسانيت ، و مرگ فطرت ، و خاموش شدن چراغ درون دلها است ، و قتال كه همان دفاع از حق انسانيت است اين حيات را بر مىگرداند ، و بعد از مردن آن حق دوباره زنده اش مىسازد . از اينجاست كه هر خردمند هوشيار متوجه مىشود كه اسلام به منظور تطهير زمين از لوث مطلق شرك و خالص ساختن ايمان به خداى سبحان بايد حكمى دفاعى داشته باشد ، چون قتال در آياتى كه از نظر خواننده گذشت قتال براى از بين بردن شركهاى علنى و وثنيت بود ، نه شركتهاى در لفافه ، و يا به منظور اعلاى كلمه حق بر كلمه اهل كتاب ، و وادار ساختن آنان به پرداخت جزيه بود . و در خود اين آيات سخن از شركهاى در لفافه به ميان آمده ، مىفرمايد : كه اهل كتاب به خدا و رسولش ايمان ندارند ، و به دين حق نمىگروند ، پس معلوم مىشود هر چند به خيال خود داراى دين توحيد هستند ، و ليكن در حقيقت مشركند ، و شرك خود را پنهان مىدارند ، و دفاع از حق فطرى انسانيت ايجاب مىكند آنان را به دين حق وادار سازد . و قرآن كريم هر چند بطور صريح حكمى در باره اين دفاع بيان نكرده ، ليكن با وعده اى كه داده كه مؤمنين عليه دشمنانشان روزى در پيش خواهند داشت ، و با در نظر داشتن اينكه اين وعده منجز نمىشود مگر با قتال عليه شركهاى در لفافه ، از اينجا مىفهميم كه خداى تعالى اين مرتبه از قتال را هم كه همان قتال براى اقامه اخلاص در توحيد است تشريع نموده است ، اينك آياتى كه وعده نامبرده را مىدهد از نظر خواننده مىگذرد : « هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَه بِالْهُدى وَدِينِ الْحَقِّ ، لِيُظْهِرَه عَلَى الدِّينِ كُلِّه وَلَوْ كَرِه الْمُشْرِكُونَ » « 2 » و از اين آيه روشنتر اين آيه است كه مىفرمايد : « وَلَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ : أَنَّ الأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ » « 3 » و باز از

--> ( 1 ) هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد خدا و رسول را در وقتى كه شما را به چيزى مىخوانند كه مايه حيات شما است استجابت كنيد « سوره انفال آيه 24 » ( 2 ) او همان خدايى است كه فرستاده خود را با هدايت و دين حق فرستاد ، تا دين حق را بر همه اديان غلبه دهد ، هر چند كه مشركين كراهت داشته باشند « سوره صف آيه 9 » ( 3 ) ما قبلا در زبور كه بعد از تورات بود نوشتيم كه زمين را بندگان صالح من ارث مىبرند « سوره انبيا آيه 105 »